II. Meşrutiyet Döneminde Kadıköy’de Gündelik Hayat ve Sayfiye Kültürü

Havva Yılmaz

27 Eylül 2018 Perşembe 17:00 Salon: ŞAKİR KOCABAŞ SALONU

Bu ay Tez-Makale program konuğumuz Havva Yılmaz ile İstanbul Şehir Üniversitesi’nde tamamladığı tezi* üzerine bir oturum gerçekleştireceğiz.

 

Kadıköy ve sayfiye kültürü, Osmanlı toplumunun değişimini anlamlandırmak üzere incelenmesi gereken önemli iki konu başlığıdır. Büyük ve kozmopolit bir imparatorluğun, modern bir ulus devlete dönüşme süreci, şüphesiz uzun ve sancılı bir süreci kapsar. Toplumsal değişim bağlamında, bu sürecin en kritik evrelerinin yirminci yüzyılın başlarında yaşandığı ve başkent olma vasfı ile İstanbul’un, sözkonusu değişimin hem taşıyıcısı hem şahidi olduğu söylenebilir. Kadıköy ise bu dönemde şehrin merkezinde bulunmayan, henüz gelişmekte olan bir banliyösüdür. Ondokuzuncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren vapur seferlerinin başlaması (1850) ve Haydarpaşa-İzmit demiryolu hattının inşası (1873) ile yapısı değişmeye başlamış, küçük bir köyden, gözde bir sayfiye mekânına dönmüştür. Bir yandan Osmanlı saray elitlerinin ve bürokratların, Levantenlerin, yabancı tüccar ve diplomatların ilgisini üzerinde toplarken, diğer yandan Kuzguncuk yangınından kaçan Yahudiler’i, Kırım Harbi göçmenlerini kucaklamakta, yerli nüfusla beraber çok sayıda sezonluk ya da günübirlik misafiri de ağırlamaktadır. Böylece, hem Boğaziçi’nin şatafatlı yaşantısından uzak, asude bir yerleşim mekânı olmayı, hem de toplumsal denetimin daha hafif olduğu bir zeminde yeni kültürel unsurları içselleştirerek toplumsal değişimin öncüleri arasında yer almayı başarır. Bu çalışmada, semtin, bu dönemde, hem aktörü olduğu, hem de şahitlik ettiği değişim, çeşitli hatıratlar üzerinden ele alınacaktır.